Trẻ sơ sinh hay bị trớ: Nguyên nhân và cách chăm sóc cha mẹ nên biết

Trẻ sơ sinh hay bị trớ (ọc sữa) là tình trạng khá phổ biến, khiến nhiều ba mẹ băn khoăn về sức khỏe của con. Phần lớn trường hợp là sinh lý bình thường do hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, nếu trớ thường xuyên kèm dấu hiệu bất thường, ba mẹ cần lưu ý. Cùng Mamacheri tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách chăm sóc bé an toàn, khoa học.

1. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh hay bị trớ

Để tìm ra giải pháp khắc phục triệt để, ba mẹ cần phân biệt rõ hiện tượng nôn trớ của con xuất phát từ yếu tố sinh lý tự nhiên hay do bệnh lý tiềm ẩn.

1.1. Nôn trớ do sinh lý

Tại sao bé 1 tháng tuổi hay bị nôn trớ? Nguyên nhân là cấu trúc giải phẫu hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh. Ở người trưởng thành, dạ dày có hình dọc, nhưng ở trẻ sơ sinh dạ dày lại nằm ngang và có dung tích rất nhỏ.

Thêm vào đó, cơ thắt tâm vị rất yếu và xốp, chưa thể đóng kín hoàn toàn, kết hợp với thức ăn của trẻ hoàn toàn là chất lỏng. Do đó, chỉ cần bé bú hơi no, vặn mình, quấy khóc hay thay đổi tư thế đột ngột, sữa sẽ rất dễ bị đẩy ngược từ dạ dày lên thực quản và trào ra ngoài miệng.

>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh hay vặn mình là do đâu? Cách chữa vặn mình hay

Nôn trớ sinh lý ở trẻ sơ sinh thường gặp

1.2. Nôn trớ do bệnh lý

Nếu trẻ đã qua 6 tháng tuổi mà vẫn trớ liên tục, hoặc tình trạng ọc sữa đi kèm với sự suy sụp về thể trạng, ba mẹ cần cảnh giác với các nguyên nhân bệnh lý sau:

• Trào ngược dạ dày thực quản: Là bệnh lý tiêu hóa phổ biến khiến axit dạ dày cùng thức ăn liên tục trào ngược lên, gây viêm loét thực quản, khiến bé đau rát, quấy khóc và nôn trớ.

>> Xem thêm: Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh: Cách nhận biết và chăm sóc đúng cách

• Dị ứng đạm sữa bò: Hệ miễn dịch của bé phản ứng quá mức với protein trong sữa bò (có trong sữa công thức hoặc qua sữa mẹ nếu mẹ uống sữa bò).

• Các bệnh lý ngoại khoa đường ruột: Hẹp phì đại môn vị, lồng ruột, tắc ruột... là những dị tật bẩm sinh khiến thức ăn không thể đi xuống ruột non, bắt buộc dạ dày phải co bóp mạnh đẩy ngược ra ngoài thành những vòi nôn vọt.

• Nhiễm khuẩn hô hấp hoặc tiêu hóa: Trẻ bị viêm mũi họng, viêm tiểu phế quản có nhiều đờm nhớt, hoặc trẻ bị viêm dạ dày ruột cấp do virus cũng rất dễ bị kích thích gây nôn trớ.

2. Bé sơ sinh hay nôn trớ phải làm sao?

Đối diện với tình cảnh con vừa ăn xong đã nôn sạch, nhiều gia đình vô cùng bối rối không biết Bé sơ sinh hay ọc sữa phải làm sao? Để giảm thiểu tình trạng này, Mamacheri hướng dẫn ba mẹ áp dụng ngay 6 nguyên tắc chăm sóc sau đây:

2.1. Chia nhỏ cữ bú, tránh cho bé bú quá no

Dạ dày của trẻ sơ sinh giống như một quả bóng bay nhỏ, nếu bị bơm quá căng sẽ dễ dàng bật ngược trở lại. Do đó, ba mẹ hãy chia nhỏ lượng sữa trong ngày (ví dụ: thay vì bú 120ml/cữ, hãy giảm xuống 80 - 90ml và tăng số cữ bú lên).

Vậy Làm sao để biết trẻ sơ sinh bú quá no? Hãy quan sát các tín hiệu từ bé: khi bé bắt đầu ngậm ti lỏng lẻo, dễ nhả vú, quay đầu đi chỗ khác, nhịp mút chậm lại hoặc bé hay vặn mình ợ hơi liên tục, đó là lúc ba mẹ nên chủ động ngừng cho bú, không nên cố ép bé bú cạn bình.

Chia nhỏ cữ bú giúp giảm nôn trớ ở trẻ

2.2. Điều chỉnh cách cho bé bú

Không khí lọt vào dạ dày sẽ tạo thành các bọt khí lớn, đẩy sữa trào lên. Do vậy, kỹ thuật cho bú đúng là cực kỳ quan trọng:

• Đối với bé bú mẹ: Mẹ cần quan sát cho bé ngậm đúng khớp ngậm để tránh nuốt phải không khí.

• Đối với bé bú bình: Hãy giữ bình sữa nghiêng một góc 45 độ sao cho sữa luôn ngập kín núm ty. Lựa chọn các loại bình sữa có hệ thống van thông khí (anti-colic) chống đầy hơi để hạn chế lượng khí bé nuốt vào bụng.

2.3. Giữ tư thế phù hợp sau bú, tránh cho bé nằm ngay

Một sai lầm thường xuyên của nhiều gia đình là cho con bú cữ đêm và để bé ngủ quên luôn trong tư thế nằm ngửa. Sau khi bú, dạ dày cần thời gian để tiêu hóa chất lỏng. Ba mẹ bắt buộc phải bế vác bé lên vai, áp ngực bé vào ngực mẹ và vỗ ợ hơi nhẹ nhàng vào giữa lưng trong khoảng 10 - 15 phút.

Vỗ ợ hơi giúp giải phóng bọt khí trong dạ dày, từ đó dọn đường cho sữa đi xuống ruột non dễ dàng. Chỉ đặt bé nằm xuống khi bé đã ợ được một tiếng ợ lớn.

>>Xem thêm:Các cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh đúng cách, bố mẹ nào cũng nên biết

2.4. Chú ý tư thế ngủ an toàn cho bé

Khi đặt bé xuống giường, nên sử dụng gối chống trào ngược hoặc lót khăn mỏng để nâng cao phần đầu và vai của bé, tạo một góc nghiêng khoảng 15 - 30 độ so với mặt giường. Tư thế này tận dụng trọng lực tự nhiên giúp giữ sữa nằm ngoan trong dạ dày.

Bên cạnh đó, ưu tiên cho bé nằm nghiêng sang trái, vì cấu tạo dạ dày hơi cong về bên trái, nằm tư thế này sẽ giảm thiểu nguy cơ trào ngược thực quản.

Tư thế ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh sau khi bú xong

2.5. Cho bé mặc quần áo thoải mái

Mặc quần áo quá chật, đặc biệt là quấn tã/bỉm quá chặt ngang vùng bụng sẽ vô tình tạo áp lực lớn lên dạ dày, ép sữa đẩy ngược lên trên. Ưu tiên cho con mặc đồ cotton rộng rãi, thoáng mát, cạp quần bản lớn mềm mại không gây hằn bụng trong lúc bé đang ăn và sau khi ăn no.

>> Xem thêm: Nguyên Tắc Mặc Quần Áo Cho Trẻ Sơ Sinh Chuẩn Mẹ Cần Biết

Chọn quần áo phù hợp, thoải mái cho trẻ sơ sinh

2.6. Tránh để bé tiếp xúc với khói thuốc lá

Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp và làm giãn nới cơ vòng thực quản. Cơ vòng bị lỏng lẻo sẽ khiến axit và thức ăn dễ dàng trào ngược lên. Ba mẹ cần tạo một môi trường sống hoàn toàn trong lành, không khói thuốc để bảo vệ cả hệ hô hấp lẫn tiêu hóa của con.

3. Trẻ sơ sinh hay bị trớ khi nào cần đi khám?

Nếu bé chỉ thỉnh thoảng ho nhẹ rồi trớ ra chút sữa do cặn sữa vướng ở cổ họng, ba mẹ không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu cơn ho kéo dài rũ rượi, bé tím tái rồi nôn trớ vọt, đó có thể là dấu hiệu trào ngược đã gây biến chứng viêm hô hấp hít.

Ba mẹ cần đưa bé đến gặp bác sĩ Nhi khoa ngay lập tức nếu trẻ sơ sinh hay bị trớ đi kèm với dấu hiệu sau đây:

• Trẻ nôn vọt thành tia mạnh, nôn ra xa - dấu hiệu của hẹp môn vị.

• Dịch nôn có màu xanh lục, màu vàng ố, hoặc có lẫn máu.

• Trẻ nôn trớ liên tục, từ chối bú, khóc thét và cong ưỡn người vì đau đớn.

• Trẻ có dấu hiệu mất nước: môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, tã khô trong suốt 6-8 tiếng.

• Bé chậm tăng cân, đứng cân, hoặc sụt cân so với biểu đồ tăng trưởng tiêu chuẩn.

• Trẻ bị sốt cao, tiêu chảy, phân có nhầy máu, hoặc co giật.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị trớ cần đi khám

Những câu hỏi thường gặp

Hành trình chăm sóc trẻ sơ sinh hay bị trớ đòi hỏi rất nhiều sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kiến thức y khoa vững vàng từ ba mẹ. Hãy áp dụng đúng các kỹ thuật bú và vỗ ợ hơi khoa học. Mamacheri tin rằng, với sự yêu thương và chăm sóc đúng cách, thiên thần nhỏ của bạn sẽ nhanh chóng vượt qua giai đoạn nhạy cảm này, phát triển khỏe mạnh và luôn ngập tràn tiếng cười hạnh phúc!