Trẻ sơ sinh bị ho: Nguyên nhân và cách chăm sóc

Ho là phản xạ tự nhiên giúp cơ thể loại bỏ dị vật, vi khuẩn và dịch nhầy khỏi đường thở. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh bị ho có thể là dấu hiệu của các vấn đề hô hấp, khiến nhiều ba mẹ lo lắng: Ho ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Bài viết dưới đây của Mamacheri giúp ba mẹ hiểu nguyên nhân, cách xử trí và những dấu hiệu cần đưa bé đi khám.

1. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị ho?

Tiếng ho của trẻ sơ sinh có thể là ho khan, ho có đờm, ho khùng khục, phản ánh những nguyên nhân tiềm ẩn đa dạng. Dưới đây là những nguyên nhân chính khiến trẻ sơ sinh bị ho:

• Cảm lạnh và nhiễm virus đường hô hấp trên: Hệ miễn dịch non nớt khiến bé dễ bị virus tấn công. Bé thường bị sổ mũi, ngạt mũi, dịch nhầy chảy từ mũi xuống mặt sau của họng gây kích ứng và tạo ra phản xạ ho, đặc biệt ho nhiều khi nằm ngửa.

• Viêm tiểu phế quản và virus RSV: Virus hợp bào hô hấp là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản ở trẻ dưới 1 tuổi. Bệnh thường bắt đầu bằng triệu chứng giống cảm lạnh, sau đó tiến triển thành ho có đờm nặng, khò khè, thở rít và khó thở.

• Trào ngược dạ dày thực quản: Dạ dày của trẻ sơ sinh nằm ngang, cơ vòng thực quản chưa đóng kín nên sữa rất dễ trào ngược lên thực quản và tràn vào ngã ba hầu họng. Axit dạ dày gây kích ứng niêm mạc họng, khiến bé hay ho sặc sụa ngay sau khi bú hoặc khi đang ngủ.

• Sặc sữa hoặc sặc nước bọt: Trẻ có thể bị sặc do phản xạ nuốt chưa nhịp nhàng, hoặc do mẹ có tia sữa bắn quá mạnh. Khi sữa lọt vào đường thở, cơ thể bé sẽ phản xạ ho liên tục để tống dị vật ra ngoài.

• Tác nhân môi trường: Không khí trong phòng quá hanh khô do nằm điều hòa, khói bụi, khói thuốc lá, lông thú cưng hoặc mùi hương liệu nước xả vải, tinh dầu đều có thể kích ứng niêm mạc đường thở nhạy cảm của bé gây ho khan. Ba mẹ có thể tham khảo bài viết trẻ sơ sinh nằm điều hòa hay quạt tốt hơn để tìm hiểu cách sử dụng thiết bị làm mát phù hợp với bé.

• Ho gà: Một căn bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm. Bé sẽ có những cơn ho rũ rượi, liên tục, sau cơn ho trẻ cố hít vào tạo ra âm thanh rít lên như tiếng gà gáy, mặt tím tái do thiếu oxy.

Giải mã các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh bị ho và cách phòng ngừa.

2. Cách chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho tại nhà

Khi thấy con ho, câu hỏi đầu tiên xuất hiện trong đầu ba mẹ chắc chắn là: Bé sơ sinh bị ho phải làm sao? Chăm sóc đúng cách giúp con giảm nhẹ triệu chứng và ngăn ngừa bệnh diễn tiến nặng hơn.

• Tăng cường cho bé bú mẹ: Bú mẹ thường xuyên còn giúp làm dịu cổ họng đang đau rát, cung cấp đủ nước để làm loãng lớp dịch nhầy, đờm đặc trong đường thở. Ba mẹ hãy chia nhỏ các cữ bú để bé không bị nôn trớ khi đang ho.

• Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý: Hầu hết các cơn ho ở trẻ sơ sinh đều bắt nguồn từ dịch mũi chảy xuống họng. Mẹ hãy nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) loại dành riêng cho trẻ sơ sinh vào mỗi bên mũi để làm mềm dịch, sau đó dùng dụng cụ hút mũi mềm để hút sạch chất nhầy. Cửa ngõ hô hấp thông thoáng sẽ giúp bé giảm ho đáng kể.

• Điều chỉnh tư thế ngủ: Khi bé ngủ, hãy kê gối chống trào ngược hoặc lót một lớp khăn mỏng dưới vai và đầu bé, cao hơn ngực khoảng 15 độ. Tư thế này giúp dịch mũi không chảy ngược xuống họng và hạn chế tình trạng trào ngược dạ dày ban đêm. Ba mẹ có thể tìm hiểu thêm trẻ sơ sinh có nên nằm gối không để chuẩn bị chỗ ngủ phù hợp cho bé.

• Tạo độ ẩm cho không gian phòng: Môi trường hanh khô làm đờm keo đặc lại và niêm mạc mũi họng dễ tổn thương. Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát, giữ độ ẩm phòng 50-60% sẽ giúp đường thở của bé dễ chịu hơn. Bên cạnh độ ẩm, ba mẹ cũng nên chú ý đến nhiệt độ phòng cho trẻ sơ sinh để tạo không gian nghỉ ngơi dễ chịu cho con.

• Vỗ rung long đờm: Đối với trẻ bị ho có đờm, mẹ có thể khum bàn tay lại và vỗ nhẹ nhàng lên vùng lưng giữa hai bả vai của bé. Vỗ rung vật lý giúp bong các mảng đờm dính ở phế quản, giúp bé dễ dàng tống đờm ra ngoài hoặc nuốt xuống dạ dày.

Trẻ sơ sinh ho bao lâu thì khỏi? Thời gian phục hồi phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây bệnh. Nếu bé ho do cảm lạnh do virus thông thường, bệnh có thể kéo dài từ 10 đến 14 ngày rồi tự thuyên giảm. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân do viêm tiểu phế quản, vi khuẩn hoặc ho gà, tình trạng ho có thể kéo dài nhiều tuần và bắt buộc phải có sự can thiệp của thuốc điều trị đặc hiệu từ bác sĩ.

Chuyên gia giải đáp bé sơ sinh bị ho phải làm sao và hướng dẫn chăm sóc đúng cách tại nhà

3. Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho

Trong quá trình chăm con ốm, sự sốt ruột có thể khiến ba mẹ mắc phải những sai lầm tai hại, khiến tình trạng trẻ sơ sinh bị ho ngày càng tồi tệ hơn:

• Tự ý dùng thuốc ho ức chế thần kinh: Các loại thuốc ho chứa thành phần dextromethorphan hay codein hoạt động bằng cách ức chế trung khu thần kinh để cắt cơn ho. Việc làm này cực kỳ nguy hiểm cho trẻ sơ sinh, vì đờm nhớt không được tống ra ngoài sẽ ứ đọng lại trong phổi, dẫn đến xẹp phổi, viêm phổi nặng. Trẻ dưới 2 tuổi tuyệt đối không dùng thuốc ho hóa dược nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: Mật ong là bài thuốc trị ho dân gian nổi tiếng, nhưng bào tử vi khuẩn Clostridium botulinum có trong mật ong có thể gây ngộ độc thần kinh (Botulism) tử vong ở trẻ sơ sinh do hệ tiêu hóa của bé chưa đủ lợi khuẩn để chống lại.

• Tự ý cho trẻ uống kháng sinh: Kháng sinh chỉ diệt được vi khuẩn, không có tác dụng với virus. Lạm dụng kháng sinh gây loạn khuẩn đường ruột, suy giảm miễn dịch và dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh.

• Kiêng tắm, ủ ấm bé quá mức: Ủ ấm quá mức khiến bé đổ mồ hôi, thấm ngược vào cơ thể gây viêm phổi. Không tắm rửa khiến vi khuẩn sinh sôi trên da. Ba mẹ vẫn cần tắm nhanh cho bé bằng nước ấm trong phòng kín gió để giữ cơ thể sạch sẽ. Về việc vệ sinh cơ thể, ba mẹ có thể tham khảo cách tắm cho trẻ sơ sinh và trao đổi với bác sĩ nếu bé đang mệt hoặc có triệu chứng bất thường.

Ho ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không? Những sai lầm tai hại cha mẹ cần tránh khi con bị ho

4. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị ho đi khám?

Sức đề kháng của trẻ sơ sinh vô cùng yếu đuối. Bệnh lý hô hấp ở độ tuổi này có thể chuyển biến từ nhẹ sang viêm phổi, suy hô hấp chỉ trong vài giờ đồng hồ. Vậy trẻ sơ sinh bị ho khi nào cần đi khám?

Ba mẹ cần bế bé đến bệnh viện chuyên khoa Nhi ngay lập tức nếu quan sát thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Độ tuổi: Bất kỳ trẻ sơ sinh nào dưới 3 tháng tuổi bị ho đều cần được bác sĩ thăm khám để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm.

• Có dấu hiệu khó thở: Bé thở nhanh (trên 60 lần/phút), cánh mũi phập phồng, lồng ngực và vùng dưới sườn rút lõm sâu theo từng nhịp thở. Trẻ phải gồng mình, thở rên rỉ.

• Màu sắc da thay đổi: Trẻ bị tím tái quanh môi, đầu ngón tay, ngón chân do tình trạng thiếu oxy trong máu.

• Kèm theo sốt: Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho kèm sốt (từ 38 độ C trở lên) là một tình trạng cấp cứu y tế.

• Ho dai dẳng, ho rũ rượi: Cơn ho kéo dài không dứt khiến bé đỏ bừng mặt, tím tái, nôn trớ liên tục, hoặc sau cơn ho bé phát ra tiếng rít lên (dấu hiệu của ho gà).

• Dấu hiệu toàn thân suy sụp: Trẻ lờ đờ, ngủ li bì gọi khó tỉnh, kiên quyết bỏ bú, hoặc lượng bú giảm chỉ còn một nửa so với bình thường, có dấu hiệu mất nước, tã ít ướt, khóc không có nước mắt.

Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm để biết trẻ sơ sinh bị ho khi nào cần đi khám

Chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho đòi hỏi sự bình tĩnh, cẩn trọng và kiến thức y khoa vững vàng. Đừng vội vàng áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Hãy theo dõi sát sao nhịp thở, thân nhiệt và cách sinh hoạt của con. Khi có bất kỳ sự bất an nào, sự tư vấn từ bác sĩ chuyên môn luôn là sự lựa chọn an toàn và chính xác nhất để bảo vệ nhịp thở khỏe mạnh cho thiên thần nhỏ của gia đình. Hy vọng bài viết trên từ Mamacheri đã giúp mẹ hiểu rõ hơn về cách chăm sóc trẻ bị ho.