Trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân: Bố mẹ nên làm gì?

Tiếng khóc là cách giao tiếp chính của trẻ sơ sinh, giúp bé thể hiện nhu cầu như đói, buồn ngủ, tã ướt hoặc khó chịu. Tuy nhiên, tình trạng trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân kéo dài có thể khiến ba mẹ lo lắng và đôi khi là dấu hiệu cần lưu ý về sức khỏe.

Cùng Mamacheri tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lý phù hợp để thấu hiểu tiếng khóc của con và chăm bé nhẹ nhàng hơn.

1. Vì sao trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân?

Trẻ sơ sinh có thể khóc từ 1 đến 3 tiếng mỗi ngày và đây là điều hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu tiếng khóc kéo dài dồn dập, gắt gỏng, bố mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân là do sinh lý hay bệnh lý.

1.1. Trẻ quấy khóc do nguyên nhân sinh lý

Hầu hết các trường hợp bé khóc đều xuất phát từ những nhu cầu cơ bản chưa được đáp ứng hoặc do sự thay đổi trong giai đoạn phát triển.

• Bé bị đói hoặc quá no: Dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ, bé cần được bú liên tục sau mỗi 2-3 giờ. Khóc là dấu hiệu muộn của việc đói, nếu bé bú quá no cũng gây trướng bụng, khó chịu.

• Tã bẩn, ẩm ướt: Phân và nước tiểu có thể gây kích ứng làn da mỏng manh của bé. Một chiếc tã ướt sũng là lý do phổ biến khiến bé khóc ré lên đòi thay.

• Nhiệt độ môi trường không phù hợp: Trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với nhiệt độ, quấn quá nhiều lớp khăn hay để phòng quá lạnh đều làm bé khó chịu. Mẹ có thể kiểm tra vùng gáy lưng của bé; nếu đổ mồ hôi là bé đang nóng, nếu lạnh ngắt là bé cần thêm áo.

• Quá tải cảm giác: Nếu bố mẹ đang thắc mắc tại sao em bé quấy khóc không chịu ngủ, thì rất có thể bé đang bị quá tải. Ánh sáng quá chói, tiếng ồn lớn, hay có quá nhiều người ôm ấp, cưng nựng sẽ làm hệ thần kinh của bé bị căng thẳng, dẫn đến gắt ngủ và khóc.

• Tuần khủng hoảng (Wonder Weeks) & Mọc răng: Trong những giai đoạn bé phát triển nhảy vọt về thể chất và trí não hoặc khi nướu sưng đau do mọc răng, bé thường trở nên cáu kỉnh, biếng ăn và khóc nhiều hơn bình thường.

Các nguyên nhân sinh lý thường khiến trẻ sơ sinh quấy khóc

1.2. Trẻ quấy khóc do nguyên nhân bệnh lý

Nếu mẹ đã kiểm tra và đáp ứng hết các nhu cầu sinh lý cơ bản mà tình trạng trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân vẫn tiếp diễn, rất có thể bé đang gặp phải vấn đề về sức khỏe.

• Hội chứng Colic - Khóc dạ đề:"Trẻ 2 tháng tuổi quấy khóc không rõ nguyên nhân, có sao không?". Câu trả lời thường nằm ở hội chứng Colic. Colic thường bắt đầu khi bé được 2-3 tuần tuổi, đạt đỉnh điểm ở tuần thứ 6 - 8 (khoảng 2 tháng tuổi) và tự hết khi bé 3-4 tháng. Bé thường khóc thét dữ dội vào chiều tối, mặt đỏ bừng, tay nắm chặt, chân co lên bụng. Mặc dù khóc nhiều nhưng bé vẫn ăn ngủ, tăng cân bình thường thì bố mẹ không cần quá lo lắng.

• Trào ngược dạ dày thực quản: Vòng thực quản của trẻ sơ sinh chưa đóng kín, sữa dễ bị trào ngược lên gây ợ chua, nóng rát cổ họng, khiến bé khóc thét lên ngay trong hoặc sau khi bú.

>> Xem thêm: Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh: Cách nhận biết và chăm sóc đúng cách

• Dị ứng đạm sữa bò: Một số trẻ không dung nạp được lactose hoặc dị ứng với đạm sữa bò (qua sữa mẹ do chế độ ăn của người mẹ) sẽ bị đau bụng, tiêu chảy, nổi mẩn đỏ và quấy khóc liên miên.

• Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng: Nhiều phụ huynh thường tự hỏi trẻ hay quấy khóc đêm là thiếu chất gì? Thiếu Canxi và Vitamin D3 là nguyên nhân hàng đầu khiến hệ thần kinh của bé dễ bị kích thích, gây ra tình trạng giật mình, rụng tóc hình vành khăn, đổ mồ hôi trộm và khóc thét về đêm. Ngoài ra, thiếu Sắt và Kẽm cũng làm trẻ mệt mỏi, chán ăn, ngủ không sâu giấc.

>> Xem thêm: Cách khắc phục trẻ sơ sinh hay giật mình hoảng hốt khi ngủ

• Nhiễm trùng hoặc đau đớn: Bé có thể đang bị viêm tai giữa, nhiễm trùng đường tiết niệu, hăm tã nặng, hoặc do một sợi tóc/sợi chỉ quấn chặt vào ngón tay/ngón chân làm ngưng trệ tưới máu gây đau đớn tột độ.

2. Bố mẹ nên làm gì khi trẻ quấy khóc?

Khi đối mặt với tiếng khóc không dứt của con, người chăm sóc phải giữ được sự bình tĩnh. Bực tức hay hoảng loạn sẽ truyền năng lượng tiêu cực sang bé, khiến bé càng khóc to hơn. Hãy thực hiện tuần tự các bước sau:

• Kiểm tra và loại trừ nhu cầu cơ bản: Cho bé bú nếu đến cữ, thay tã nếu tã bẩn. Đảm bảo quần áo của bé mềm mại, không có mác áo cọ xát vào da. Kiểm tra xem có sợi tóc nào quấn vào ngón tay, ngón chân, hay bộ phận sinh dục của bé không.

• Áp dụng nguyên tắc 5S để dỗ dành bé:

• Swaddle (Quấn kén): Sử dụng khăn mỏng quấn chặt vừa phải giúp tái tạo môi trường chật hẹp, an toàn như trong bụng mẹ, giúp bé đỡ giật mình.

• Side or Stomach position (Nằm nghiêng hoặc sấp): Bế bé nằm nghiêng trên tay mẹ hoặc áp bụng bé vào vai mẹ. (Lưu ý: Chỉ áp dụng khi bé thức và đang được bế, khi ngủ phải luôn đặt bé nằm ngửa).

• Shush (Tạo tiếng ồn trắng): Tạo ra âm thanh "shhh..." đều đều bên tai bé, hoặc bật máy tạo tiếng ồn trắng như tiếng suối chảy, tiếng quạt máy, tiếng tivi mất sóng. Âm thanh giống với tiếng tuần hoàn máu trong tử cung, giúp bé an tâm.

>> Xem thêm: Cách dùng tiếng ồn trắng giúp trẻ sơ sinh dễ ngủ

• Swing (Đung đưa nhẹ nhàng): Ôm bé và nhún nhảy nhịp nhàng hoặc đung đưa nhẹ trên ghế bập bênh. Tránh rung lắc mạnh vì có thể gây Hội chứng rung lắc ở trẻ sơ sinh (Shaken Baby Syndrome) rất nguy hiểm.

• Suck (Cho ngậm mút): Cho bé ngậm ti mẹ, ti giả hoặc thậm chí là ngón tay sạch. Phản xạ mút giúp kích thích não bộ tiết ra endorphin làm bé thư giãn.

• Thay đổi không gian, người bế: Hãy thử bế bé ra khỏi phòng, đi dạo một vòng quanh nhà hoặc ra ban công hóng gió. Nếu mẹ quá mệt, hãy nhờ chồng hoặc người thân bế giúp một lúc để mẹ nghỉ ngơi lấy lại bình tĩnh.

Cách dỗ dành và chăm sóc trẻ khi quấy khóc

3. Trẻ quấy khóc nhiều có ảnh hưởng gì không?

Tiếng khóc là một phần tất yếu của quá trình lớn lên, nhưng tình trạng trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân kéo dài có thể để lại một số tác động nhất định đến cả bé và gia đình:

• Đối với trẻ: Khóc quá dữ dội trong thời gian dài khiến bé nuốt vào một lượng khí lớn, gây đầy hơi, chướng bụng và trào ngược. Hơn nữa, việc khóc kiệt sức làm bé khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao và trí não.

• Đối với bố mẹ: Tiếng khóc dai dẳng của trẻ sơ sinh là một trong những tác nhân hàng đầu gây ra trầm cảm sau sinh. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ mạn tính, cảm giác bất lực vì không dỗ được con có thể khiến mối quan hệ vợ chồng trở nên căng thẳng.

Những ảnh hưởng của tình trạng trẻ quấy khóc kéo dài

4. Khi nào cần đưa trẻ quấy khóc đến gặp bác sĩ?

Phần lớn các cơn khóc sẽ thuyên giảm khi bố mẹ áp dụng đúng cách dỗ dành. Tuy nhiên, ranh giới giữa khóc sinh lý và khóc do bệnh lý đôi khi rất mong manh. Làm sao để biết trẻ quấy khóc bất thường? Hãy lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu tiếng khóc đi kèm với một trong các dấu hiệu sau đây:

• Khóc thét liên tục, the thé: Tiếng khóc the thé, chói tai khác hẳn bình thường, dỗ trên 2 giờ đồng hồ không có dấu hiệu thuyên giảm.

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt: Nhiệt độ đo ở nách trên 38°C là dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ sơ sinh, cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng.

• Các triệu chứng tiêu hóa bất thường: Trẻ nôn vọt, nôn ra dịch xanh/vàng; tiêu chảy, hoặc đi ngoài phân có lẫn máu. Đây có thể là biểu hiện của lồng ruột, dị ứng sữa hoặc nhiễm trùng tiêu hóa.

• Dấu hiệu lừ đừ, bỏ bú: Sau một trận khóc dài, nếu bé trở nên li bì, gọi không phản xạ, không chịu bú mẹ hoặc bú rất yếu.

• Khó thở: Trẻ thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng hoặc môi và các đầu ngón tay chân có dấu hiệu tím tái.

• Có dấu hiệu chấn thương: Bất kỳ vết bầm tím, sưng tấy nào trên cơ thể, đặc biệt là vùng đầu.

Các dấu hiệu bất thường khi trẻ quấy khóc cần được thăm khám

Nuôi con là một hành trình dài cần nhiều sự kiên nhẫn và tình yêu thương. Tình trạng trẻ quấy khóc không rõ nguyên nhân dẫu đầy thử thách nhưng phần lớn sẽ tự thuyên giảm khi bé lớn dần và hệ tiêu hóa, thần kinh hoàn thiện hơn. Hãy luôn tin tưởng vào bản năng làm mẹ của mình, quan sát con thật kỹ và đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia y tế khi cảm thấy có điều bất ổn.

Cùng Mamacheri tìm hiểu và đồng hành cùng bé qua từng giai đoạn, để ba mẹ thêm vững vàng và an tâm trên hành trình nuôi con.