Nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Làn da của trẻ sơ sinh còn mỏng, nhạy cảm nên dễ bị kích ứng trước các tác nhân từ môi trường. Một số biểu hiện như đỏ da, khô, bong tróc có thể chỉ là tình trạng viêm da hoặc kích ứng thông thường. Tuy nhiên, khi xuất hiện mụn mủ, chảy dịch, sưng nóng hoặc tổn thương lan rộng, đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng da và cần được đánh giá sớm.

Vậy nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh có những dạng nào, đâu là dấu hiệu nhiễm trùng da và bố mẹ nên chăm sóc bé ra sao? Cùng Mamacheri tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh có những dạng nào?

Cần phân biệt nhiễm trùng da với các bệnh viêm da không do nhiễm trùng. Viêm da dị ứng, viêm da cơ địa hoặc viêm da tiết bã không phải lúc nào cũng là nhiễm trùng. Tuy nhiên, vùng da bị viêm có thể bị bội nhiễm khi vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua vùng da tổn thương.

1.1. Viêm da mủ và các biểu hiện thường gặp

Viêm da mủ là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Trẻ có thể xuất hiện những đám mụn mủ trên da, các tổn thương có thể tái phát và gây khó chịu.

Ngoài ra, một dạng nhiễm khuẩn da thường gặp là chốc lở. Tổn thương có thể bắt đầu bằng các nốt đỏ hoặc mụn nước, sau đó vỡ ra và hình thành lớp vảy màu vàng nâu. Chốc lở có khả năng lây lan sang vùng da khác và lây cho người tiếp xúc.

Với trẻ sơ sinh, nếu nghi ngờ chốc lở hoặc nhiễm khuẩn da, bố mẹ nên đưa bé đi khám thay vì tự mua thuốc bôi.

1.2. Viêm da dị ứng ở trẻ sơ sinh

Viêm da dị ứng ở trẻ sơ sinh thường biểu hiện bằng những vùng da đỏ, khô, bong tróc, có thể xuất hiện các mụn nhỏ và gây ngứa. Tình trạng này thường gặp ở da đầu, mặt và có thể xuất hiện ở những vùng khác trên cơ thể.

Viêm da dị ứng không đồng nghĩa với nhiễm trùng. Tuy nhiên, khi bé gãi hoặc cào làm trầy xước da, vi khuẩn có thể xâm nhập và gây bội nhiễm.

Các dấu hiệu như mủ, dịch tiết, đóng vảy bất thường, sưng nóng hoặc tổn thương ngày càng lan rộng cần được bác sĩ kiểm tra.

Viêm da dị ứng gây đỏ và khô da ở trẻ sơ sinh

1.3. Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Viêm da cơ địa là bệnh viêm da mãn tính, thường diễn biến thành từng đợt và có thể tái phát. Trẻ thường có làn da khô, nhạy cảm, dễ ngứa và kích ứng.

Bản thân viêm da cơ địa không phải nhiễm trùng. Tuy nhiên, hàng rào bảo vệ da bị suy yếu khiến da dễ bị tổn thương và có nguy cơ bội nhiễm nếu xuất hiện vết trầy xước.

1.4. Viêm da đầu ở trẻ sơ sinh

Viêm da đầu hay viêm da tiết bã nhờn là tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh. Bệnh có thể gây các mảng da bong vảy hoặc nhờn ở da đầu. Tuy nhiên, đây cũng không phải nhiễm trùng da. Bố mẹ không nên tự ý dùng thuốc kháng nấm, kháng sinh hoặc thuốc chống viêm cho trẻ nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Bên cạnh việc theo dõi các biểu hiện bất thường, bố mẹ cũng cần chăm sóc tóc và da đầu cho trẻ sơ sinh đúng cách để giữ da đầu sạch và hạn chế kích ứng.

>> Xem thêm: Chăm sóc tóc cho trẻ sơ sinh đúng cách giúp tóc khỏe và da đầu sạch

Viêm da đầu gây bong vảy trên da đầu trẻ sơ sinh

2. Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị nhiễm trùng da?

Trẻ sơ sinh có làn da mỏng, hàng rào bảo vệ da chưa hoàn thiện nên dễ bị tổn thương và kích ứng. Một số yếu tố từ môi trường, vệ sinh da hoặc tác nhân gây bệnh có thể tạo điều kiện để vi khuẩn, nấm xâm nhập và gây nhiễm trùng.

2.1. Ảnh hưởng từ thời tiết và môi trường

Thời tiết nóng, ẩm khiến trẻ tiết nhiều mồ hôi. Nếu da thường xuyên ẩm bí, ở các vùng nếp gấp như cổ, nách, bẹn và vùng mặc tã, nguy cơ kích ứng và tổn thương da có thể tăng lên. Vào những ngày nóng, bố mẹ nên ưu tiên đồ mặc mùa hè cho trẻ sơ sinh có chất liệu thoáng khí, thấm hút tốt để hạn chế tình trạng da ẩm bí.
>> Xem thêm: Đồ mặc mùa hè cho trẻ sơ sinh: Mặc sao để bé mát mà vẫn an toàn?

Ngoài ra, môi trường không sạch, vệ sinh tay chưa tốt hoặc tiếp xúc với người đang mắc bệnh nhiễm trùng cũng có thể tạo điều kiện để tác nhân gây bệnh lây sang trẻ.

2.2. Nhiễm khuẩn do vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng

Nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh có thể do nhiều loại tác nhân gây ra, phổ biến gồm vi khuẩn và virus, ngoài ra còn có nấm hoặc ký sinh trùng.

Vi khuẩn có thể xâm nhập qua vùng da bị trầy xước hoặc tổn thương. Một số virus cũng có thể gây tổn thương trên da, trong đó herpes ở trẻ sơ sinh là tình trạng đặc biệt cần lưu ý vì trẻ có thể diễn biến nặng nhanh.

Các tác nhân gây nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh

2.3. Những yếu tố khác

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da hoặc khiến tình trạng viêm da dễ bị bội nhiễm như:

• Da bị trầy xước do móng tay hoặc cọ xát.

• Trẻ có bệnh lý viêm da khiến hàng rào bảo vệ da suy yếu.

• Vệ sinh da chưa phù hợp.

• Sử dụng sản phẩm chăm sóc gây kích ứng.

• Trẻ sinh non hoặc có sức đề kháng chưa hoàn thiện.

Do đó, việc giữ da sạch, khô thoáng và hạn chế tổn thương da có vai trò quan trọng trong phòng ngừa.

3. Dấu hiệu nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh

Một số dấu hiệu nhiễm trùng da bố mẹ cần chú ý gồm:

• Vùng da đỏ ngày càng rõ hoặc lan rộng.

• Da sưng, nóng hoặc đau khi chạm vào.

• Xuất hiện mụn mủ, mụn nước hoặc vết loét.

• Vùng da tổn thương chảy dịch hoặc có mùi bất thường.

• Xuất hiện vảy vàng hoặc lớp đóng vảy trên vùng tổn thương.

• Bé quấy khóc nhiều, khó chịu khi chạm vào vùng da bệnh.

Nếu trẻ sơ sinh xuất hiện tổn thương da kèm sốt từ 38°C trở lên, bú kém, lừ đừ, khó đánh thức, khó thở, co giật hoặc có biểu hiện bất thường toàn thân, cần đưa trẻ đi khám ngay. Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên một số nhiễm trùng có thể diễn biến nghiêm trọng trong thời gian ngắn.

4. Nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh có gây nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí và mức độ nhiễm trùng. Một số tổn thương da khu trú có thể được điều trị khi phát hiện sớm. Tuy nhiên, nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh không nên chủ quan vì tác nhân gây bệnh có thể lan rộng hoặc đi vào máu.

Đặc biệt, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ sơ sinh có thể biểu hiện bằng các dấu hiệu không đặc hiệu như bú kém, giảm vận động, thay đổi thân nhiệt, nôn, khó thở, ngừng thở hoặc co giật. Đây là tình trạng cần được xử trí y tế khẩn cấp.

Vì vậy, nếu bé còn rất nhỏ và xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng, bố mẹ nên cho trẻ được bác sĩ thăm khám thay vì chỉ theo dõi tại nhà.

Mức độ nguy hiểm của nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh

5. Các biện pháp giảm triệu chứng nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh

Khi nhận thấy da bé có dấu hiệu bất thường, bố mẹ có thể thực hiện một số biện pháp chăm sóc trong thời gian chờ được thăm khám:

• Giữ vùng da sạch: Vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc sản phẩm phù hợp với trẻ. Không chà xát lên vùng da đang tổn thương.

• Mặc quần áo thoáng rộng: Ưu tiên quần áo mềm, rộng và chất liệu thoáng khí để giảm ma sát lên vùng da bị tổn thương. Tránh mặc quá nhiều lớp khiến bé nóng và đổ mồ hôi.

• Hạn chế bé cào hoặc gãi: Cắt móng tay và giữ móng sạch để hạn chế bé làm xước vùng da đang viêm. Nếu bé thường xuyên đưa tay lên vùng tổn thương, bố mẹ nên chú ý theo dõi và ngăn bé cào gãi.

• Không cạy hoặc nặn mụn mủ: Không tự ý nặn mụn mủ, chọc vỡ mụn nước hoặc bóc vảy trên da bé. Việc này có thể làm vết thương rộng hơn và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

• Chườm mát khi bé khó chịu: Có thể dùng khăn sạch thấm nước mát và chườm nhẹ lên vùng da khiến bé khó chịu trong thời gian ngắn. Không dùng đá lạnh chườm trực tiếp lên da vì có thể gây bỏng lạnh tổn thương da.

• Không tự ý bôi thuốc: Không tự sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống nấm, corticosteroid hoặc thuốc phối hợp khi chưa có chỉ định. Viêm da ở trẻ sơ sinh bôi thuốc gì cần dựa trên nguyên nhân và tình trạng cụ thể của bé.

• Không tắm lá dân gian: Bố mẹ không tự ý dùng các loại lá hoặc nguyên liệu dân gian để tắm, rửa vùng da tổn thương. Những nguyên liệu này có thể gây kích ứng hoặc khiến vùng da đang viêm trở nên nghiêm trọng hơn.

Nếu bác sĩ xác định trẻ bị nhiễm khuẩn, thuốc điều trị có thể được lựa chọn tùy loại vi khuẩn hoặc tác nhân gây bệnh. Không nên dùng lại đơn thuốc cũ hoặc thuốc của trẻ khác.

6. Cách phòng tránh nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh

Bố mẹ có thể giảm nguy cơ nhiễm trùng da ở trẻ bằng cách giữ da sạch, khô thoáng và hạn chế những yếu tố gây tổn thương hàng rào bảo vệ da. Một số biện pháp nên thực hiện gồm:

• Rửa tay sạch: Rửa tay trước khi bế, chăm sóc hoặc thay tã cho bé để hạn chế đưa vi khuẩn lên da.

• Vệ sinh da nhẹ nhàng: Tắm và làm sạch da phù hợp, tránh chà xát mạnh, đặc biệt ở vùng da đang nhạy cảm.

• Giữ các nếp gấp khô thoáng: Chú ý vùng cổ, nách, bẹn và sau tai vì đây là những vị trí dễ đọng mồ hôi và độ ẩm. Sau khi tắm hoặc vệ sinh, bố mẹ nên sử dụng khăn tắm cho bé sơ sinh mềm mại để thấm khô nhẹ nhàng, đặc biệt ở các nếp gấp.

>> Xem thêm: Top 7+ khăn tắm cho bé sơ sinh mềm mại, thấm hút tốt

• Thay tã thường xuyên: Thay tã khi bị ướt hoặc có phân, vệ sinh sạch và lau khô trước khi mặc tã mới.

• Cắt móng tay cho bé: Cắt móng tay cho bé và giữ móng sạch để hạn chế làm trầy xước da, từ đó giảm nguy cơ vi khuẩn xâm nhập qua các vết trầy.

>> Xem thêm: Có nên cắt móng tay cho trẻ sơ sinh? Thời điểm và cách thực hiện đúng

• Giữ môi trường sống sạch sẽ: Thường xuyên vệ sinh phòng, giặt quần áo, khăn và chăn ga của bé.

• Không dùng chung đồ cá nhân: Khăn, quần áo và các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với da bé nên được sử dụng riêng.

• Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây: Không để bé tiếp xúc gần với người đang có tổn thương da nghi ngờ nhiễm trùng.

Đặc biệt, người có vết loét, mụn nước do herpes hoặc tổn thương da có khả năng lây nhiễm không nên tiếp xúc trực tiếp với trẻ sơ sinh khi chưa thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Cách phòng ngừa nhiễm trùng da cho trẻ sơ sinh

7. Những câu hỏi thường gặp

Thời gian cải thiện viêm da ở trẻ sơ sinh

Nhiễm trùng da ở trẻ sơ sinh cần được theo dõi cẩn thận vì những biểu hiện ban đầu đôi khi khá giống với kích ứng hoặc viêm da thông thường. Khi thấy da bé có mụn mủ, chảy dịch, sưng nóng, lan rộng hoặc đi kèm sốt, bú kém, lừ đừ, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà.

Hy vọng những thông tin trên giúp bố mẹ nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và chăm sóc làn da bé đúng cách. Theo dõi Mamacheri để cập nhật thêm những kiến thức hữu ích về chăm sóc trẻ và đồng hành cùng bé trong từng giai đoạn lớn khôn