Tiếng Việt
English
Dính thắng lưỡi ở trẻ: Nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp can thiệp
-
Người viết:
Trân
/
Dính dây thắng lưỡi ở trẻ là là tình trạng bẩm sinh khiến khả năng vận động của lưỡi bị hạn chế ở những mức độ khác nhau.
Nếu mẹ đang tìm hiểu về dính thắng lưỡi ở trẻ và cách chăm sóc bé trong những năm tháng đầu đời, hãy cùng Mamacheri khám phá thêm những thông tin hữu ích để đồng hành cùng bé nhé!
1. Dính thắng lưỡi ở trẻ là gì?
Trẻ bị dính thắng lưỡi là gì? Là tình trạng dây thắng lưỡi ngắn, dày hoặc bám bất thường, khiến khả năng đưa lưỡi ra ngoài, nâng lưỡi hoặc di chuyển sang hai bên bị hạn chế. Trong y khoa, tình trạng này được gọi là ankyloglossia (tongue-tie) và thường có từ khi trẻ sinh ra.
Ở trẻ sơ sinh, biểu hiện dễ nhận thấy nhất có thể liên quan đến việc bú. Bé khó ngậm bắt vú, khó duy trì khớp ngậm hoặc bú lâu nhưng lượng sữa nhận được chưa đủ. Tuy nhiên, những biểu hiện này cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác, vì vậy không nên chỉ dựa vào khó bú để kết luận trẻ bị dính thắng lưỡi. Nếu bé không chịu uống sữa hoặc bú kém kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.
Dính thắng lưỡi ở trẻ là tình trạng dây thắng lưỡi ngắn hoặc bám bất thường
2. Dấu hiệu nhận biết dính thắng lưỡi ở trẻ
Dính dây thắng lưỡi ở trẻ có thể biểu hiện khác nhau tùy mức độ và độ tuổi của trẻ. Ở trẻ sơ sinh, cha mẹ thường dễ nhận thấy thông qua khả năng bú và vận động của lưỡi. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Lưỡi khó đưa ra ngoài: Khi thè lưỡi, đầu lưỡi khó vượt qua môi hoặc phần đầu lưỡi có thể bị kéo xuống.
- Đầu lưỡi có hình trái tim: Phần đầu lưỡi có thể bị lõm ở giữa do dây thắng kéo xuống.
- Khó nâng lưỡi: Trẻ khó đưa đầu lưỡi lên phía vòm miệng hoặc khó thực hiện một số động tác bằng lưỡi.
- Lưỡi khó di chuyển sang hai bên: Dây thắng bị hạn chế có thể khiến biên độ vận động của lưỡi giảm.
- Gặp khó khăn khi bú: Bé có thể khó ngậm bắt vú, dễ tuột khớp ngậm, bú lâu hoặc nhanh mệt khi bú.
- Phát âm khó khăn ở trẻ lớn: Một số trẻ có thể gặp hạn chế khi phát âm một số âm cần sự vận động linh hoạt của lưỡi.
Tuy nhiên, những dấu hiệu trên không đủ để cha mẹ tự xác định trẻ bị dính thắng lưỡi. Một số vấn đề khi bú hoặc phát âm có thể xuất phát từ nguyên nhân khác. Vì vậy, nếu nghi ngờ bé có bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra cấu trúc và khả năng vận động của lưỡi trước khi quyết định có cần can thiệp hay không.
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị dính thắng lưỡi
3. Nguyên nhân dính thắng lưỡi ở trẻ
Dính thắng lưỡi ở trẻ được xem là một bất thường bẩm sinh và không phải do cha mẹ chăm sóc, vệ sinh miệng hay chế độ ăn của trẻ gây ra. Hiện nay, nguyên nhân chính xác khiến dây thắng lưỡi phát triển bất thường vẫn chưa được xác định rõ. Một số trường hợp có thể liên quan đến yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình, nhưng không phải trẻ có người thân từng bị dính thắng lưỡi đều chắc chắn gặp tình trạng này.
Mức độ dính cũng không giống nhau ở mỗi trẻ. Có bé chỉ có dây thắng hơi ngắn nhưng vẫn vận động lưỡi bình thường, ngược lại một số trẻ bị hạn chế rõ rệt và gặp khó khăn khi bú, ăn uống hoặc thực hiện các động tác của lưỡi.
Vì vậy, khi nghi ngờ dính dây thắng lưỡi ở trẻ, cha mẹ cần cho bé gặp bác sĩ thăm khám để đánh giá cả đặc điểm giải phẫu và khả năng vận động của lưỡi, từ đó xác định có cần theo dõi hay can thiệp.
Nguyên nhân dính thắng lưỡi ở trẻ và các yếu tố liên quan
4. Các mức độ dính thắng lưỡi ở trẻ
Một số tài liệu tại Việt Nam phân loại dính thắng lưỡi thành 4 mức độ dựa trên chiều dài dây thắng, thường được gọi là độ 1 đến độ 4. Cách phân loại này có thể giúp mô tả mức độ hạn chế về mặt giải phẫu, nhưng không nên dùng riêng để quyết định có phẫu thuật hay không.
- Dính thắng lưỡi độ 3 có cần cắt không?
Dính thắng lưỡi độ 3 không hoàn toàn phải cắt. Bác sĩ cần đánh giá trẻ có gặp vấn đề về bú, ăn uống, vận động lưỡi hoặc chức năng khác hay không trước khi quyết định can thiệp.
Phẫu thuật giải phóng thắng lưỡi nên được cân nhắc khi trẻ có hạn chế chức năng đáng kể và các biện pháp hỗ trợ không phẫu thuật không giải quyết được vấn đề.
- Dính thắng lưỡi cấp độ 4 là gì?
Dính thắng lưỡi cấp độ 4 thường được dùng để chỉ tình trạng dây thắng rất ngắn, với chiều dài dưới khoảng 3 mm theo một số cách phân loại. Trẻ có thể bị hạn chế vận động lưỡi rõ rệt hơn so với các mức độ nhẹ.
Tuy nhiên, ngay cả ở mức độ này, bác sĩ vẫn cần thăm khám trực tiếp để đánh giá chức năng và lựa chọn phương pháp phù hợp, thay vì chỉ dựa vào con số đo chiều dài.
5. Dính thắng lưỡi ảnh hưởng như thế nào đến trẻ?
Ảnh hưởng của dính dây thắng lưỡi ở trẻ rất khác nhau. Một số trường hợp không gây khó khăn đáng kể và có thể chỉ cần theo dõi, bên cạnh đó những trường hợp hạn chế vận động rõ có thể ảnh hưởng đến một số chức năng.
Ở trẻ sơ sinh, vấn đề được quan tâm nhiều nhất là khả năng bú. Nếu lưỡi không vận động hiệu quả, trẻ có thể khó tạo khớp ngậm, khó duy trì lực hút hoặc bú không hiệu quả. Như vậy có thể khiến cả mẹ và bé gặp khó khăn trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
Khi trẻ lớn hơn, hạn chế vận động lưỡi có thể ảnh hưởng đến việc ăn uống hoặc một số âm khi phát âm ở một số trường hợp. Tuy nhiên, không nên khẳng định dính thắng lưỡi chắc chắn gây chậm nói hoặc mọi vấn đề phát âm, bởi khả năng nói của trẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Do đó, cha mẹ nên theo dõi các mốc phát triển của trẻ để sớm nhận biết những biểu hiện bất thường về vận động hoặc ngôn ngữ.
Ảnh hưởng của dính thắng lưỡi đến khả năng bú và vận động lưỡi của trẻ
6. Một số phương pháp điều trị dính thắng lưỡi ở trẻ
Không phải trẻ nào được phát hiện dính thắng lưỡi cũng cần điều trị. Nếu trẻ vẫn bú, ăn uống và vận động lưỡi bình thường, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi thay vì can thiệp ngay. Một số trường hợp dây thắng có thể trở nên lỏng hơn theo thời gian.
Nếu trẻ gặp vấn đề về bú, trước khi phẫu thuật, bác sĩ có thể phối hợp với chuyên gia hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ để đánh giá khớp ngậm, tư thế bú và những nguyên nhân khác
- Cắt thắng lưỡi: Frenotomy là thủ thuật giải phóng dây thắng bằng cách cắt phần mô gây hạn chế vận động.Thủ thuật thường nhanh và có thể thực hiện bằng kéo vô khuẩn hoặc phương pháp đốt/cắt phù hợp theo chỉ định của cơ sở y tế.
- Phẫu thuật tạo hình thắng lưỡi: Nếu dây thắng dày hoặc cần giải phóng rộng hơn, bác sĩ có thể cân nhắc frenuloplasty. Đây là thủ thuật phức tạp hơn frenotomy và có thể cần khâu vết thương.
Bố mẹ không nên tự tìm cách cắt thắng lưỡi tại nhà. Mặc dù thủ thuật nhìn chung có nguy cơ biến chứng thấp, vẫn có thể xảy ra chảy máu, nhiễm trùng, tổn thương mô hoặc tái dính.
Các phương pháp điều trị dính thắng lưỡi ở trẻ
7. Cách chăm sóc trẻ sau phẫu thuật dính thắng lưỡi
Sau thủ thuật, cha mẹ nên thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ về vệ sinh miệng, ăn uống và theo dõi vết thương. Với trẻ sơ sinh được cắt thắng lưỡi vì vấn đề bú, bé có thể được hỗ trợ bú lại ngay sau thủ thuật theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Bố mẹ cần quan sát các dấu hiệu bất thường như chảy máu kéo dài, sưng nhiều, sốt hoặc trẻ bỏ bú. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện đáng lo nào, nên liên hệ ngay với cơ sở y tế để được kiểm tra.
Hiện không khuyến nghị các bài tập kéo giãn vết thương sau phẫu thuật để phòng tái dính, vì chưa có bằng chứng ủng hộ việc này. Bố mẹ chỉ nên làm theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị thay vì tự tập cho bé.
Cách chăm sóc trẻ sau phẫu thuật dính thắng lưỡi
8. Những điều cha mẹ thường thắc mắc về dính thắng lưỡi
8. Câu hỏi thường gặp
Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ bao nhiêu tiền?
Phẫu thuật dính thắng lưỡi ở trẻ bao nhiêu tiền còn phụ thuộc vào cơ sở y tế, phương pháp thực hiện, độ tuổi của trẻ, hình thức gây tê/gây mê và các khoản khám, xét nghiệm đi kèm.
Một số cơ sở y tế cũng có bảng giá khác nhau giữa thủ thuật thông thường và dịch vụ theo yêu cầu, dao động từ 500.000 VNĐ đến 8.000.000 VNĐ. Vì vậy, cha mẹ nên liên hệ trực tiếp nơi dự định thực hiện để được báo chi phí tại thời điểm khám.
Nên kiểm tra quyền lợi BHYT và điều kiện hưởng tại cơ sở khám chữa bệnh. Trẻ sẽ được quỹ BHYT hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng và khi đáp ứng điều kiện theo quy định.
Trường hợp nào không nên cắt thắng lưỡi?
Không nên chỉ nhìn thấy dây thắng ngắn là đưa trẻ đi phẫu thuật ngay. Nếu trẻ không gặp vấn đề về bú, ăn uống hoặc chức năng vận động lưỡi, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi.
Khi trẻ gặp khó khăn trong bú, cần đánh giá và hỗ trợ các nguyên nhân khác trước. Bố mẹ có thể cân nhắc frenotomy khi có hạn chế chức năng đáng kể và những biện pháp hỗ trợ phù hợp không mang lại hiệu quả.
Dính thắng lưỡi nhẹ ở trẻ có tự khỏi không?
Một số trường hợp nhẹ có thể không gây ảnh hưởng đáng kể và có thể được theo dõi thay vì điều trị ngay. Dây thắng cũng có thể trở nên lỏng hơn theo thời gian ở một số trẻ.
Tuy nhiên, cha mẹ không nên chờ tình trạng tự cải thiện nếu bé đang gặp khó khăn rõ rệt khi bú, tăng cân không tốt hoặc vận động lưỡi bị hạn chế. Khi đó, trẻ nên được bác sĩ đánh giá để có hướng xử trí phù hợp.
Khi nào trẻ bị dính thắng lưỡi có thể cắt được?
Thời điểm can thiệp không chỉ phụ thuộc vào tuổi hay cấp độ dính mà chủ yếu dựa trên mức độ ảnh hưởng đến chức năng của trẻ. Với trẻ sơ sinh gặp khó khăn khi bú, bác sĩ có thể đánh giá và thử các biện pháp hỗ trợ trước khi cân nhắc frenotomy.
Nếu trẻ lớn hơn có vấn đề liên quan đến vận động lưỡi, ăn uống hoặc phát âm, bác sĩ sẽ đánh giá từng trường hợp để xác định có cần can thiệp hay không. Vì vậy, cha mẹ không nên tự quyết định cắt chỉ dựa trên hình ảnh hoặc thông tin về độ 3, độ 4 trên Internet.
>> Xem thêm: Mẹo nuôi con nhàn tênh: 9 bí quyết giúp mẹ chăm bé khỏe, nhàn hơn
Mỗi giai đoạn phát triển của bé đều cần sự chăm sóc nhẹ nhàng và phù hợp. Mẹ có thể tìm hiểu thêm tại Mamacheri để cập nhật kiến thức chăm sóc trẻ và khám phá những sản phẩm mềm mại, thoải mái dành cho bé.
