Nguyên nhân bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em và cách khắc phục

Bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt vào những ngày thời tiết lạnh hoặc ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nhiều bố mẹ thường lo lắng không biết đây là hiện tượng sinh lý bình thường hay dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Nếu đi kèm với các biểu hiện bất thường như sốt cao, tím tái, mệt lả hoặc kéo dài nhiều ngày thì bố mẹ cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán kịp thời. Cùng Mamacheri tìm hiểu nguyên nhân, cách xử lý và biện pháp phòng tránh tình trạng này trong bài viết dưới đây.

1. Bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em là gì?

Bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em là hiện tượng nhiệt độ tại bàn tay hoặc bàn chân thấp hơn so với các vùng khác trên cơ thể. Khi sờ vào, bố mẹ sẽ cảm thấy tay hoặc chân bé lạnh, đôi khi hơi tái nhưng phần ngực, bụng và lưng vẫn ấm.

Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, hệ thống điều hòa thân nhiệt và tuần hoàn máu chưa hoàn thiện. Vì vậy, cơ thể sẽ ưu tiên đưa máu đến các cơ quan quan trọng như tim, não và phổi trước, khiến lượng máu đến tay chân ít hơn. Đây là nguyên nhân khiến nhiều trẻ có tay chân lạnh dù vẫn hoàn toàn khỏe mạnh.

Trong phần lớn trường hợp, hiện tượng này chỉ mang tính sinh lý và sẽ cải thiện khi trẻ lớn lên hoặc được giữ ấm đúng cách.

>> Xem thêm: Bôi dầu tràm cho trẻ sơ sinh đúng cách và những lưu ý quan trọng | Mamacheri

Bố mẹ kiểm tra bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em

2. Nguyên nhân bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em

Có nhiều nguyên nhân khiến bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em, từ yếu tố sinh lý đến các bệnh lý cần theo dõi.

2.1. Hệ tuần hoàn của trẻ chưa phát triển hoàn thiện

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi.

Do hệ tuần hoàn còn non nớt, máu chưa được phân phối đồng đều đến các chi nên tay và chân thường lạnh hơn so với phần thân. Khi trẻ bú tốt, ngủ ngon, da hồng hào và tăng cân bình thường thì bố mẹ không cần quá lo lắng.

>> Xem thêm: Bí kíp chọn quần áo cho bé 1 tháng tuổi an toàn và phù hợp | Mamacheri

2.2. Thời tiết lạnh hoặc mặc chưa đủ ấm

Nhiệt độ môi trường giảm khiến các mạch máu ngoại vi co lại để giữ nhiệt cho cơ thể. Điều này làm lượng máu đến tay chân giảm, khiến bàn tay và bàn chân lạnh hơn.

Trẻ mặc quần áo quá mỏng, đi chân đất hoặc ở trong phòng có điều hòa nhiệt độ thấp cũng dễ gặp tình trạng này.

2.3. Trẻ vừa ngủ dậy

Trong khi ngủ, quá trình trao đổi chất giảm xuống và lưu lượng máu đến các chi cũng ít hơn. Vì vậy sau khi thức dậy, bố mẹ có thể thấy tay chân trẻ hơi lạnh. Sau một thời gian vận động hoặc bú sữa, nhiệt độ cơ thể sẽ trở lại bình thường.

Bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em sau khi ngủ dậy

2.4. Trẻ bị sốt

Một số trẻ khi bắt đầu sốt sẽ có biểu hiện tay chân lạnh dù thân nhiệt đang tăng cao.

Đây là giai đoạn cơ thể co mạch để tăng nhiệt độ trung tâm. Sau đó trẻ có thể xuất hiện sốt cao. Nếu thấy trẻ lạnh tay chân kèm theo run người hoặc sốt, bố mẹ nên đo nhiệt độ để theo dõi.

>> Xem thêm: 7+ cách hạ sốt cho trẻ sơ sinh an toàn tại nhà, bố mẹ nên biết | Mamacheri

2.5. Thiếu máu

Thiếu máu là một trong những nguyên nhân có thể khiến bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em. Khi lượng hồng cầu hoặc hemoglobin giảm, khả năng vận chuyển oxy đến các mô bị hạn chế, khiến cơ thể ưu tiên cung cấp máu cho các cơ quan quan trọng như tim và não. Do đó, chúng sẽ làm lưu lượng máu đến tay và chân giảm, khiến trẻ thường xuyên có cảm giác lạnh ở các chi.

Bên cạnh đó, trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như da nhợt nhạt, dễ mệt mỏi, ăn kém, chậm tăng cân và ở trẻ lớn có thể than chóng mặt hoặc hoa mắt.

2.6. Hạ đường huyết

Hạ đường huyết xảy ra khi lượng đường trong máu giảm xuống dưới mức bình thường, khiến cơ thể không có đủ năng lượng để duy trì các hoạt động sống. Lúc này, trẻ có thể bị lạnh tay chân kèm theo đổ mồ hôi, run rẩy, cáu gắt hoặc mệt lả.

Tình trạng này cần được phát hiện và xử trí sớm, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ sinh non hoặc trẻ mắc các bệnh lý chuyển hóa, nhằm tránh ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

2.7. Nhiễm trùng hoặc bệnh lý nghiêm trọng

Trong một số trường hợp, bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như nhiễm trùng nặng, sốc nhiễm khuẩn, bệnh tim bẩm sinh hoặc các rối loạn tuần hoàn.

Khi đó, tình trạng lạnh tay chân thường không xuất hiện đơn lẻ mà đi kèm với các biểu hiện như tím môi, khó thở, li bì, bú kém, bỏ ăn hoặc phản ứng chậm khi được gọi. Nếu nhận thấy những dấu hiệu này, bố mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám và điều trị kịp thời.

>> Xem thêm: Các cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh đúng cách, bố mẹ nào cũng nên biết | Mamacheri

3. Bố mẹ cần làm gì khi trẻ em bị bàn tay bàn chân lạnh?

Tùy từng nguyên nhân, bố mẹ có thể áp dụng các biện pháp phù hợp để giúp trẻ nhanh chóng ổn định thân nhiệt.

3.1. Giữ ấm đúng cách

Nếu nguyên nhân do thời tiết lạnh, hãy:

• Cho trẻ mặc đủ ấm.
• Mang tất tay, tất chân khi cần.
• Đội mũ nếu trời lạnh.
• Giữ nhiệt độ phòng khoảng 26–28°C đối với trẻ sơ sinh.

Không nên quấn trẻ quá nhiều lớp quần áo vì có thể khiến trẻ bị nóng, ra nhiều mồ hôi và tăng nguy cơ sốc nhiệt.

3.2. Kiểm tra nhiệt độ cơ thể

Đừng chỉ dựa vào cảm giác sờ tay chân để đánh giá trẻ có bị lạnh hay không.

Bố mẹ nên sờ vùng ngực hoặc bụng của trẻ và sử dụng nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ chính xác nếu nghi ngờ trẻ bị sốt.

>> Xem thêm: Làm sao để biết trẻ sơ sinh nóng hay lạnh? Bí kíp giữ ấm | Mamacheri

3.3. Cho trẻ bú hoặc uống đủ nước

Đối với trẻ sơ sinh, bú mẹ đầy đủ giúp cung cấp năng lượng và hỗ trợ điều hòa thân nhiệt.

Với trẻ lớn, bố mẹ nên khuyến khích trẻ uống đủ nước, ăn đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng cường tuần hoàn máu.

3.4. Massage nhẹ nhàng

Xoa bóp nhẹ lòng bàn tay và bàn chân giúp kích thích lưu thông máu, cải thiện cảm giác lạnh.

Nên thực hiện bằng bàn tay ấm, tránh chà xát quá mạnh vì da trẻ rất nhạy cảm.

3.5. Theo dõi các dấu hiệu bất thường

Nếu tay chân lạnh kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện dưới đây, bố mẹ không nên chủ quan:

• Sốt cao liên tục.
• Khó thở.
• Da tím tái.
• Co giật.
• Li bì.
• Bú kém hoặc bỏ ăn.
• Tay chân lạnh dù thân người cũng lạnh.

Đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý cần được bác sĩ thăm khám và điều trị.

Giữ ấm cho trẻ bị bàn tay bàn chân lạnh đúng cách

4. Cách phòng tránh tình trạng bàn tay chân lạnh ở trẻ em

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn, bố mẹ vẫn có thể giảm nguy cơ trẻ bị lạnh tay chân bằng những biện pháp sau.

• Giữ nhiệt độ môi trường phù hợp

Không để trẻ ở nơi quá lạnh hoặc có gió lùa.

Nếu sử dụng điều hòa, nên duy trì nhiệt độ phù hợp và tránh để hơi lạnh thổi trực tiếp vào trẻ.

• Cho trẻ mặc quần áo phù hợp

Nên lựa chọn quần áo thấm hút mồ hôi như vải AirCotton, Tencella hay Molistflex. Vải có chất liệu mềm mại, phù hợp với thời tiết.

Không nên mặc quá dày khiến trẻ khó chịu hoặc tăng tiết mồ hôi.

• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ

Một chế độ ăn cân bằng giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, hạn chế nguy cơ thiếu máu và tăng cường tuần hoàn máu.

Bố mẹ nên bổ sung đa dạng chất đạm, sắt, Vitamin C, vitamin nhóm B, rau xanh và trái cây.

• Khuyến khích trẻ vận động

Ở trẻ lớn, vận động thường xuyên giúp tăng lưu thông máu và giữ ấm cơ thể tốt hơn.

Các hoạt động như đi bộ, chạy nhảy, đạp xe hoặc chơi ngoài trời đều mang lại lợi ích nếu thực hiện phù hợp với độ tuổi.

• Khám sức khỏe định kỳ

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý như thiếu máu, tim bẩm sinh hoặc các vấn đề về tuần hoàn, từ đó có hướng điều trị kịp thời.

Cách phòng tránh bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em hiệu quả

Bàn tay bàn chân lạnh ở trẻ em phần lớn là hiện tượng sinh lý do hệ tuần hoàn và khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, đặc biệt ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, bố mẹ cũng không nên chủ quan nếu tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường như sốt cao, tím tái, khó thở hay li bì.

Việc giữ ấm đúng cách, đảm bảo dinh dưỡng, theo dõi thân nhiệt và đưa trẻ đi khám khi cần sẽ giúp bảo vệ sức khỏe của bé tốt hơn. Nếu còn băn khoăn về tình trạng tay chân lạnh ở trẻ, bố mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn phù hợp. Ghé ngay Mamacheri để sắm cho bé những bộ sơ sinh phù hợp nhé!

Mamacheri - nơi những điều kỳ diệu bé nhỏ bắt đầu và được ôm trọn trong sự hài hòa, thoải mái và chăm sóc dịu dàng nhất.